Jak wygląda badanie na alergie u dzieci i dorosłych?

Badanie na alergie zarówno u dzieci jak i dorosłych polega najczęściej na wykonaniu testów skórnych oraz testów z krwi mających na celu wykrycie konkretnych alergenów odpowiedzialnych za reakcje uczuleniowe. Wybór metody zależy od wieku pacjenta, rodzaju podejrzewanej alergii oraz wskazań lekarza. Diagnostyka obejmuje również rzetelny wywiad medyczny, który jest podstawą prawidłowej interpretacji wyników i wyboru odpowiedniego testu[5].

Główne metody badania alergii — krótki przegląd

Do podstawowych metod należą testy skórne (punktowe, płatkowe, śródskórne), testy z krwi (badanie IgE całkowitego i swoistych IgE) oraz testy prowokacyjne, takie jak próby nosowe czy pokarmowe w warunkach kontrolowanych przez lekarza[3][4][7]. Testy skórne punktowe preferowane są u dzieci powyżej 3. roku życia oraz dorosłych, natomiast testy z krwi można wykonać w każdym wieku, także u niemowląt i kobiet w ciąży[1][3][4][5]. Testy płatkowe zaleca się głównie do rozpoznania alergii kontaktowych[1][7][9].

Testy skórne — przebieg i wskazania

Testy skórne punktowe polegają na oczyszczeniu skóry, nałożeniu kropli roztworów alergenów oraz substancji kontrolnych na przedramię lub plecy, a następnie wykonaniu drobnego nakłucia w miejscach każdego alergenu. Po 15-20 minutach odczytywany jest wynik — mierzy się wielkość ewentualnego rumienia lub bąbla. Wynik uznaje się za dodatni, jeśli bąbel jest większy niż 3 mm[1][3][4]. Testy skórne można wykonać od 3. roku życia, jednak nie wykonuje się ich u osób z aktywną infekcją, w ciąży i przy uszkodzeniach skóry[1][4][5].

Testy skórne płatkowe przeprowadza się w celu wykrywania alergii kontaktowych. Alergeny umieszczone na specjalnych krążkach nakłada się na plecy na 48 godzin. Odczyt reakcji dokonuje się po 48-96 godzinach. Testy płatkowe rekomenduje się dzieciom powyżej 6. roku życia oraz dorosłym[1][7][9].

Przed testami skórnymi należy odstawić leki przeciwhistaminowe, unikać infekcji, a skóra powinna być zdrowa, bez uszkodzeń i wykwitów[1][3]. Testy skórne są szybkie i relatywnie tanie, wymagają jednak pełnej współpracy pacjenta[1][2][4].

Testy z krwi — bezpieczeństwo i skuteczność

Testy alergiczne z krwi polegają na oznaczeniu poziomu przeciwciał IgE swoistych dla wybranych alergenów. Badanie wykonuje się z próbki krwi żylnej lub w przypadku najmłodszych — z opuszki palca bądź pięty. Testy z krwi nie wymagają specjalnego przygotowania — posiłki oraz leki nie wpływają na wyniki. Ta metoda jest w pełni bezpieczna także dla małych dzieci, niemowląt i kobiet w ciąży[2][3][4][5][7].

Nowoczesne panele testów (np. ALEX, MAX) umożliwiają wykrycie reakcji na nawet do 300 różnych alergenów podczas jednej analizy. Dla alergii pokarmowych, panel zawiera kluczowe białka, takie jak kazeina czy białka serwatkowe. Wyniki dostarczają szczegółowej informacji o rodzaju i natężeniu uczulenia, co jest pomocne w planowaniu dalszego postępowania terapeutycznego[2][7].

Na rynku dostępne są również domowe testy z krwi z opuszki palca, które pozwalają na oznaczenie reakcji na wybrane alergeny, szczególnie popularne wśród rodziców małych dzieci[6]. Testy z krwi są uniwersalne i mogą być przeprowadzane niezależnie od wieku czy stanu zdrowia[2][3][6][7].

Testy prowokacyjne i znaczenie wywiadu lekarskiego

Testy prowokacyjne, takie jak nosowe lub pokarmowe, polegają na kontrolowanym podawaniu podejrzanej substancji i obserwowaniu reakcji organizmu pod ścisłym nadzorem lekarza. Najczęściej stosuje się je po testach skórnych i z krwi, jako narzędzie potwierdzające konkretne podejrzenie uczulenia. Diagnostyka u dzieci często obejmuje eliminację podejrzanego pokarmu na co najmniej 7-14 dni, a następnie próbę prowokacyjną[8].

Ważnym elementem diagnostyki alergii jest szczegółowy wywiad lekarski, który pozwala dobrać odpowiednią metodę badania i właściwie zinterpretować uzyskane wyniki. Wywiad obejmuje opis objawów, ich czas, okoliczności oraz historię rodzinną[5].

Wiek a wybór testu oraz interpretacja wyników

U dzieci poniżej 3. roku życia najczęściej wybiera się testy z krwi ze względu na bezpieczeństwo oraz brak konieczności współpracy. Testy skórne punktowe wykonuje się od 3. roku życia, a płatkowe od 6. roku życia[1][4][9]. U dorosłych wybór metody zależy od typu alergii — pokarmowe występują najczęściej u najmłodszych, natomiast alergie na pyłki czy pokrzywki mają tendencję do pojawiania się w późniejszych etapach życia[1].

Interpretacja wyników zawsze powinna opierać się na korelacji z objawami klinicznymi i wywiadem. Test dodatni nie zawsze oznacza alergię wymagającą leczenia — kluczowe jest połączenie wyniku z rzeczywistą reakcją organizmu na alergen[5][8].

Podsumowanie — jak wygląda badanie alergii krok po kroku?

Diagnostyka alergii u dzieci i dorosłych rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu lekarskiego, po którym dobierany jest rodzaj testu — skórny, z krwi lub prowokacyjny[5]. Testy skórne są szybkie i wygodne, dają wynik w kilkanaście minut lecz mają przeciwwskazania i wymagają przygotowania. Testy z krwi są bezpieczne i uniwersalne, sprawdzają szerokie spektrum alergenów, lecz wynik uzyskuje się po kilku dniach. U dzieci dominuje preferencja dla testów z krwi, zwłaszcza przy alergiach pokarmowych. Ostateczną diagnostykę wspierają testy prowokacyjne oraz eliminacyjne[1][2][3][4][5][6][7][8][9].

Źródła:

• [1] https://zdrowie.pzu.pl/poradnik-o-zdrowiu/szczegoly/testy-skorne-przygotowanie-przebieg-wskazania
• [2] https://www.testdna.pl/alergia/testy-alergiczne/testy-alergiczne-z-krwi/
• [3] https://www.medicover.pl/badania/testy-alergiczne/
• [4] https://salve.pl/aktualnosci/jak-wygladaja-testy-alergologiczne-kiedy-zrobic,42671
• [5] https://www.youtube.com/watch?v=dkYBD8Yr7qE
• [6] https://www.i-apteka.pl/Testy-na-alergie-ktore-mozesz-wykonac-w-domu-blog-pol-1646398071.html
• [7] https://enel.pl/usluga/testy-alergiczne/
• [8] https://www.mp.pl/pacjent/alergie/lista/78963,zasady-interpretacji-badan-alergicznych-z-surowicy
• [9] https://febumed.pl/usluga/testy-alergiczne/