Niacynamid jaka to witamina i jakie ma zastosowanie?

Niacynamid to jedna z najlepiej przebadanych substancji aktywnych wykorzystywanych w dermatologii i kosmetologii. Odpowiedź na pytanie, jaka to witamina oraz jakie niacynamid ma zastosowanie, jest kluczowa dla zrozumienia jego roli w pielęgnacji i funkcjonowaniu organizmu.

Niacynamid – jaka to witamina?

Niacynamid jest amidem kwasu nikotynowego i należy do grupy witamin z kompleksu B, stanowiąc jedną z form witaminy B3, znanej także jako niacyna czy witamina PP [3][5]. Witamina B3 obejmuje zarówno kwas nikotynowy, jak i niacynamid, jednak różnice chemiczne sprawiają, że niacynamid wykazuje szczególną stabilność i szerokie spektrum aktywności biologicznej [3].

W organizmie niacynamid szybko przekształca się do aktywnych biologicznie postaci, które uczestniczą w istotnych dla życia procesach metabolicznych [5]. Stąd określanie niacynamidu witaminą B3 jest nie tylko zasadne, ale również podkreśla jego fundamentalną rolę dla zdrowia człowieka [3][5].

Podstawowe funkcje biologiczne niacynamidu

W organizmie niacynamid pełni kilka kluczowych funkcji. Przede wszystkim bierze udział w syntezie koenzymów NAD+ i NADP, które są krytyczne dla przemian energetycznych komórek oraz procesów naprawczych DNA [5]. Dzięki temu wspiera produkcję energii w mitochondriach i chroni materiał genetyczny przed uszkodzeniami [5].

Z punktu widzenia skóry niacynamid wykazuje wyraźną aktywność antyoksydacyjną – neutralizuje wolne rodniki, które generują stres oksydacyjny, prowadzący do starzenia się struktur skóry i powstawania chorób [1][3][4]. Substancja ta oddziałuje także na poziom cytokin zapalnych, łagodząc istniejące stany zapalne oraz regulując odpowiedź immunologiczną skóry [4].

Dodatkowo odpowiada za wzmacnianie bariery hydrolipidowej, co podnosi odporność skóry na czynniki zewnętrzne i ogranicza utratę wody [2]. Umożliwia także regulację wydzielania sebum, przez co pomaga w zwężaniu porów i ograniczeniu powstawania zaskórników [2][4].

Zastosowanie niacynamidu w kosmetologii i dermatologii

Niacynamid znalazł szerokie zastosowanie w produktach pielęgnacyjnych do twarzy, ciała i włosów [2][3]. Ze względu na wieloaspektowe działanie, jest polecany osobom o różnym typie skóry, nawet najbardziej wrażliwej [2][3]. Jego obecność w kosmetykach wynika z kilku fundamentalnych właściwości:

• Działanie antyoksydacyjne – skuteczna ochrona przed stresem oksydacyjnym oraz wolnymi rodnikami, które przyspieszają starzenie się komórek [1][3][4].
• Właściwości przeciwzapalne – wspomaga leczenie zmian trądzikowych, łagodzi podrażnienia i reakcje alergiczne, hamuje rozwój bakterii związanych z trądzikiem [4].
• Regulacja wydzielania sebum – ogranicza produkcję łoju przez gruczoły łojowe, działa zwężająco na pory, poprawia ogólną kondycję cery i zmniejsza tendencję do powstawania zaskórników [2][10].
• Odbudowa i wzmocnienie bariery skórnej – zabezpiecza skórę przed utratą wilgoci oraz podrażnieniami, zwiększając odporność na działanie czynników środowiskowych [2][3].
• Rozjaśnianie przebarwień – hamuje transfer melaniny, redukując niepożądane plamy pigmentacyjne oraz wyrównując koloryt skóry [4].

Preparaty z niacynamidem są zazwyczaj bezpieczne, a efekty dotyczące regulacji sebum i redukcji niedoskonałości mogą być widoczne już po kilku tygodniach systematycznego stosowania [2][10]. Standardowe stężenia tej substancji w kosmetykach mieszczą się w zakresie od 2% do 10%, co warunkuje intensywność działania i efekt pielęgnacyjny [3][8].

Mechanizmy działania niacynamidu na poziomie komórkowym

Niacynamid pełni rolę prekursora dla NAD+ i NADP – dwóch kluczowych koenzymów uczestniczących w procesach oddychania komórkowego, naprawy i replikacji DNA, a także w szlakach antyoksydacyjnych [5]. Jego spożycie oraz stosowanie miejscowe zwiększa dostępność tych związków, co sprzyja utrzymaniu homeostazy komórkowej i spowalnia procesy degeneracyjne [5].

Ochrona przed wolnymi rodnikami odbywa się dzięki stymulacji enzymów takich jak dysmutaza ponadtlenkowa oraz hamowaniu aktywności oksydazy NADPH i syntazy tlenku azotu [1]. To prowadzi do ograniczenia produkcji szkodliwego tlenku azotu (NO) i reaktywnych form tlenu, redukując stres oksydacyjny [1].

Niacynamid hamuje też transfer melaniny z melanocytów do komórek skóry (keratynocytów), co zapobiega powstawaniu nowych przebarwień i sprzyja ich rozjaśnianiu [4]. Reguluje komórkową odpowiedź zapalną, ograniczając produkcję prozapalnych mediatorów i wspierając procesy regeneracyjne [4].

Z powodu tych mechanizmów niacynamid ma ogromny wpływ na zdrowie, wygląd i funkcjonowanie skóry oraz całego organizmu.

Witamina B3 (niacynamid) – zapotrzebowanie i bezpieczeństwo stosowania

Zapotrzebowanie na witaminę B3 (obejmującą niacynę i niacynamid) dla dorosłych wynosi około 14-16 mg w przeliczeniu na równoważniki niacyny (NE) na dobę [5]. Zapotrzebowanie to można też wyrazić za pomocą bilansu tryptofanu – 60 mg tryptofanu daje 1 mg niacyny [5]. Odpowiednie spożycie i stosowanie niacynamidu korzystnie przekłada się na procesy metaboliczne, funkcjonowanie układu nerwowego oraz wygląd i zdrowie skóry [5].

Produkty kosmetyczne przeznaczone do codziennego stosowania zawierają bezpieczne stężenia niacynamidu, a jego uniwersalne działanie sprawdza się u osób o różnych potrzebach skóry, niezależnie od wieku [2][3].

Podsumowanie: niacynamid – kluczowa rola, wszechstronne zastosowanie

Niacynamid to stabilna i skuteczna forma witaminy B3. Spełnia wiele kluczowych funkcji metabolicznych, wspiera naprawę i ochronę komórek, a jego zastosowanie w kosmetologii opiera się na zdolności do regulacji procesów zapalnych, redukcji sebum, wzmacniania bariery skórnej, rozjaśniania przebarwień oraz ochronie przed stresem oksydacyjnym [1][2][3][4][5][10]. Odpowiednie stosowanie niacynamidu jest efektywne zarówno w profilaktyce, jak i wspomaganiu terapii wielu problemów skórnych oraz w utrzymaniu ogólnego zdrowia skóry i organizmu.

Źródła:

• [1] https://basiclab.shop/pl/blog/niacynamid-dzialanie-wskazanie-i-skutki-uboczne-1721129725
• [2] https://www.laroche-posay.pl/article/jak-stosowac-niacynamid-i-jakie-sa-tego-efekty
• [3] https://4szpaki.pl/blog/post/niacynamid-wlasciwosci-i-zastosowanie-w-kosmetykach
• [4] https://www.doz.pl/czytelnia/a16177-Niacynamid_i_jego_wlasciwosci__czym_jest_i_na_co_pomoze
• [5] https://sklep.sfd.pl/blog-1/Niacynamid_-_co_to_jest_Wlasciwosci_i_zastosowanie-blog3973.html
• [8] https://cosibella.pl/blog/niacynamid-w-kosmetyce-jak-dziala-i-jakie-sa-jego-wlasciwosci/
• [10] https://www.mixa.pl/porady/niacynamid-wlasciwosci-dzialanie-zastosowanie