Czy istnieje witamina C lewoskrętna i czym tak naprawdę jest? To pytanie budzi wiele kontrowersji i jest tematem licznych dyskusji, zarówno wśród konsumentów, jak i w środowisku ekspertów. Już na wstępie należy jasno zaznaczyć, że witamina C lewoskrętna nie istnieje, a prawidłową oraz jedyną aktywną biologicznie formą tej witaminy jest kwas L-askorbinowy. Zagadnienie to wymaga jednak głębszego wyjaśnienia, ponieważ wokół tego tematu narosło wiele mitów, które często są wykorzystywane w działaniach marketingowych.
Witamina C – konfiguracja L i skręcalność optyczna
Kwas L-askorbinowy, czyli witamina C, to związek o określonej konfiguracji przestrzennej L, co wynika z umiejscowienia grupy hydroksylowej (-OH) po lewej stronie w tzw. projekcji Fischera. Najważniejszym aspektem jest jednak fakt, że konfiguracja „L” odnosi się wyłącznie do przestrzennego ustawienia atomów w cząsteczce, a nie do kierunku skręcalności optycznej światła spolaryzowanego przez tę substancję[1][2][5].
Z kolei skręcalność optyczna to cecha ekonomiczna, określająca, czy dana substancja skręca płaszczyznę światła w prawo (prawoskrętność, oznaczana jako „+”), czy w lewo (lewoskrętność, oznaczana jako „-”). Kwas L-askorbinowy skręca płaszczyznę światła w prawo – jest więc prawoskrętny, a jego skręcalność wynosi od +20,5° do +21,5°[1][5]. Literka „L” nie oznacza „lewoskrętności”, co bywa często błędnie interpretowane, prowadząc do powstawania mitów[1][2][3][5].
Izomery witaminy C: L-askorbinowy i D-askorbinowy
Każda chiralna cząsteczka może istnieć w dwóch formach zwanych enancjomerami, będącymi swoimi lustrzanymi odbiciami: L oraz D. Tylko forma L wykazuje aktywność biologiczną typową dla witaminy C[1][6]. Izomer D-askorbinowy, mimo że istnieje chemicznie, pozostaje nieaktywny biologicznie i nie spełnia funkcji witaminy C w organizmie człowieka[4][6].
Kwas D-askorbinowy nie jest wchłaniany przez ludzki organizm, a co za tym idzie, nie wywiera żadnych efektów prozdrowotnych typowych dla witaminy C[1][4][6]. Dlatego właśnie tylko kwas L-askorbinowy ma znaczenie praktyczne i jest dostępny w suplementach, niezależnie od tego, czy pozyskiwany jest syntetycznie czy naturalnie, np. z owoców[1][2][5][7].
Mit „lewo-” i „prawoskrętnej” witaminy C
Pojęcie „lewoskrętnej witaminy C” to w całości marketingowy mit, opierający się na błędnym rozumieniu terminologii chemicznej[2][3][5]. Popularność tego określenia wynika z niewłaściwego utożsamiania konfiguracji „L” z rzekomą lewoskrętnością oraz braku wiedzy na temat istoty skręcalności optycznej. W rzeczywistości wszystkie suplementy dostępne na rynku, zarówno naturalne, jak i syntetyczne, zawierają wyłącznie prawoskrętny kwas L-askorbinowy[1][3][7].
Brak jakichkolwiek dowodów naukowych na istnienie czy skuteczność „lewoskrętnej witaminy C”, a określenie to służyło jedynie do zwiększenia ceny suplementów i wzbudzenia zaufania wśród nieświadomych konsumentów[2][3][5]. Nie zidentyfikowano również nowych izomerów witaminy C o wyższej biodostępności lub skuteczności niż kwas L-askorbinowy[2][6][7].
Procesy chemiczne i wchłanianie witaminy C
Obrót płaszczyzny światła spolaryzowanego przez cząsteczkę witaminy C zależy od asymetrycznych atomów węgla zawierających grupę -OH. W przypadku kwasu L-askorbinowego, grupa hydroksylowa w projekcji Fischera znajduje się po lewej stronie, co definiuje jego konfigurację jako „L”[1][5].
Aktualne badania wykazują, że czynniki takie jak IBS (zespół jelita drażliwego), choroba wrzodowa, palenie papierosów czy spożywanie alkoholu mogą znacząco obniżyć wchłanianie witaminy C w organizmie. Jednak bez względu na źródło pochodzenia preparatu, każda skuteczna witamina C na rynku to zawsze prawoskrętny kwas L-askorbinowy, oznaczany jako dodatek E 300[1][2][5][6][7].
Podsumowanie
Nie istnieje witamina C lewoskrętna. Każdy dostępny suplement, preparat i żywność wzbogacona zawiera wyłącznie kwas L-askorbinowy, czyli aktywną biologicznie, prawoskrętną formę witaminy C. Mit „lewoskrętnej witaminy C” powstał na skutek błędnego utożsamienia konfiguracji „L” z kierunkiem skręcalności optycznej i był wykorzystywany do celów marketingowych. W każdej sytuacji suplementacji liczy się jedynie obecność kwasu L-askorbinowego, którego biodostępność i efektywność są identyczne niezależnie od źródła pozyskania. Praktycznie nie istnieje biologicznie czynna „lewoskrętna witamina C”, a termin ten powinien być uznawany za nieprawidłowy i mylący[1][2][3][4][5][6][7].
Źródła:
- https://www.doz.pl/czytelnia/a18269-Czy_istnieje_lewoskretna_i_prawoskretna_witamina_C_Wlasciwosci_kwasu_L-askorbinowego
- https://www.amol.pl/witamina-c-a-witamina-c-lewoskretna-wszystko-co-musisz-wiedziec
- https://www.sklepzycia.pl/blog/witamina-c-lewoskretna-fakty-i-mity
- https://natural.pl/blog/witamina-c-lewoskretna-co-to-takiego-jak-nie-dac-sie-oszukac/
- https://aptekacodzienna.pl/blog/artykul/czy-lewoskretna-i-prawoskretna-witamina-c-to-mit
- https://www.trec.pl/baza-wiedzy/witamina-c-lewoskretna-fakty-i-mity.html
- https://food-forum.pl/artykul/witamina-c-lewoskretna-ktora-nie-istnieje
AktivKids.pl to portal o rozwoju i zdrowiu dzieci dla rodziców, którzy cenią rzetelną wiedzę podaną bez zbędnych ozdóbek. Łączymy ekspertyzę specjalistów z praktyką codziennego rodzicielstwa – piszemy o tym, co faktycznie działa, nie o tym, co brzmi pięknie w teorii. Żadnych rewolucji ani cudownych metod, tylko sprawdzona wiedza, zdrowy rozsądek i szacunek dla tego, że rodzicielstwo jest wystarczająco trudne bez dodatkowej presji idealności.