Testy alergiczne wziewne to podstawowy element diagnostyki alergologicznej służący do wykrywania uczuleń na alergeny inhalacyjne, takie jak pyłki roślin, roztocza kurzu domowego, grzyby pleśniowe czy sierść zwierząt. W artykule dowiesz się, jak przeprowadza się testy alergiczne wziewne, na czym polegają najważniejsze typy badań oraz czego można się spodziewać podczas diagnostyki i po otrzymaniu wyniku [1][2][3][5].
Rodzaje testów alergicznych wziewnych
Najczęściej stosowane są testy z krwi oraz testy skórne punktowe. Każda z tych metod wykrywa obecność uczulenia na alergeny wziewne, jednak różnią się przebiegiem, wskazaniami i przeciwwskazaniami.
Testy z krwi polegają na pobraniu próbki z żyły łokciowej, co trwa kilkanaście sekund. Materiał badany jest następnie laboratoryjnie pod kątem obecności przeciwciał IgE charakterystycznych dla różnych alergenów. Badanie jest możliwe niemal u każdego, w tym u dzieci poniżej 4. roku życia, osób przyjmujących leki przeciwalergiczne czy osób z przewlekłymi schorzeniami, ponieważ nie wymaga odstawiania leków antyhistaminowych [1][3][4][5].
Testy skórne punktowe polegają na nałożeniu kropli alergenów na skórę (przedramię lub plecy), a następnie nakłuciu jej lancetą w celu wprowadzenia alergenu pod naskórek. Ta metoda wymaga wcześniejszego odstawienia leków przeciwalergicznych i nie jest wskazana u osób z chorobami skóry lub ryzykiem poważnych reakcji alergicznych [2][6][7].
Jak wygląda test alergiczny z krwi?
Pobranie próbki krwi odbywa się szybko i bezboleśnie. Pobrana krew badana jest w laboratorium pod kątem obecności swoistych przeciwciał IgE dla wybranych alergenów wziewnych. Wyniki podawane są w jednostkach kU/l i klasyfikują poziom uczulenia do odpowiednich klas. Nowoczesne metody, takie jak Polycheck, pozwalają jednorazowo na zbadanie nawet 30 alergenów przy wysokiej czułości (zakres 0,15-100 kU/l), natomiast platformy typu ALEX umożliwiają analizę wielu alergenów i wykrywanie reakcji krzyżowych [3][5].
Badanie jest korzystne dla dzieci poniżej 4. roku życia oraz astmatyków. Przewagą tej metody jest brak potrzeby odstawiania leków oraz bezpieczeństwo nawet u pacjentów z ciężkimi zapaleniami skóry czy napadami astmy [1][3][4][5].
Panele alergenów wziewnych wykorzystywane podczas testów obejmują standardowo od 20 do 30 substancji: pyłki traw, pyłki drzew, roztocza kurzu domowego, grzyby pleśniowe, sierść zwierząt, tomkę wonną i inne [1][3][4][5][8].
Na wynik badania czeka się zwykle około 8 dni roboczych (w metodzie Polycheck) [1][3].
Jak przebiega test skórny punktowy?
Przygotowanie do testów skórnych wymaga odstawienia leków przeciwhistaminowych oraz leków steroidowych przynajmniej na kilka dni przed planowanym badaniem. W przypadku przeciwwskazań skórnych lub zagrożenia anafilaksją, testy nie powinny być wykonywane [2][6][7].
Przebieg testu polega na nałożeniu kropli roztworów alergenowych na skórę, którą następnie delikatnie się nakłuwa. Po około 15-20 minutach oceniana jest reakcja – zaczerwienienie lub bąbel w miejscu kontaktu z alergenem świadczy o uczuleniu. Test obejmuje także kontrolę dodatnią (histamina) oraz ujemną (sól fizjologiczna) w celu prawidłowej interpretacji wyników [1][2][3][6].
Interpretacja testów skórnych polega na ocenie wielkości odczynu, co pozwala określić siłę uczulenia na badany alergen. Testy skórne wykonuje się zwykle u dzieci powyżej 3-5 roku życia oraz u osób, które mogą bezpiecznie odstawić leki [1][5].
Co warto wiedzieć o alergenach wziewnych i interpretacji wyników?
Alergeny wziewne to przede wszystkim pyłki traw i drzew, roztocza kurzu domowego, grzyby pleśniowe oraz sierść zwierząt. To właśnie z nimi związane są objawy alergii: sezonowy katar sienny, astma, przewlekłe zapalenie błony śluzowej nosa [3][5].
Wyniki testów z krwi prezentowane są jako stężenia IgE (jednostki kU/l). Podwyższony poziom swoistych IgE dla danego alergenu stanowi potwierdzenie uczulenia. Wyniki klasyfikuje się ilościowo do odpowiednich klas, co pomaga ocenić nasilenie alergii oraz wskazuje kierunek dalszego leczenia, w tym ewentualną kwalifikację do odczulania [1][5].
Testy alergiczne wziewne są niezbędne, gdy objawy utrzymują się mimo leczenia farmakologicznego oraz wtedy, gdy planowane jest ukierunkowane unikanie alergenów lub rozpoczęcie immunoterapii swoistej. U dzieci pierwsze objawy alergii wziewnej często pojawiają się w wieku 2-3 lat [1][2][4][5].
Nowoczesne technologie w diagnostyce alergii wziewnych
Innowacyjne metody testowania takich jak Polycheck (immunoblot) czy platforma ALEX powodują, że diagnostyka staje się szybsza i bardziej precyzyjna. Polycheck umożliwia analizę 30 alergenów jednocześnie, a ALEX pozwala dodatkowo wykryć reakcje krzyżowe pomiędzy alergenami, co bywa trudne w klasycznych testach skórnych [3][5].
Te możliwości pozwalają dokładniej określić źródło alergii i sprecyzować plan leczenia, zwłaszcza pacjentom z rozległymi objawami lub nietypowym przebiegiem choroby alergicznej, a także w przypadkach, gdy nie można wykonać testów skórnych [3][5].
Podsumowanie – czego można się spodziewać po testach alergicznych wziewnych?
Testy alergiczne wziewne to bezpieczna i efektywna metoda diagnostyki, pozwalająca na wykrycie i klasyfikację uczuleń na alergeny wziewne. Testy z krwi są rekomendowane, gdy występują przeciwwskazania do testów skórnych lub nie można odstawić leków, natomiast testy skórne są szybkie i dają natychmiastowy wynik, wymagają jednak przygotowania. Panele alergenów obejmują zwykle 20-30 substancji a nowoczesne technologie, jak Polycheck czy ALEX, gwarantują wysoką precyzję i szeroki zakres diagnostyczny. Wyniki testów pozwalają dobrać odpowiednią profilaktykę i leczenie, w tym kwalifikację do odczulania lub ukierunkowanego unikania alergenów [1][2][3][5].
Źródła:
- https://www.luxmed.pl/dla-pacjenta/uslugi/badania/testy-alergologiczne-panel-wziewny
- https://zdrowie.pzu.pl/poradnik-o-zdrowiu/szczegoly/testy-skorne-przygotowanie-przebieg-wskazania
- https://www.alab.pl/badanie/panel-alergenow-wziewnych-30-alergenow-metoda-polycheck
- https://www.medistore.com.pl/p/panel-wziewny-20-alergenow
- https://www.testdna.pl/alergia/testy-alergiczne/panel-wziewny/
- https://enel.pl/enelzdrowie/zdrowie/testy-alergiczne-czym-sa-i-jak-sie-do-nich-przygotowac
- https://www.medicover.pl/badania/testy-alergiczne/
- https://www.synevo.pl/panel-euroline-oddechowy-20-alergenow-ccd/
AktivKids.pl to portal o rozwoju i zdrowiu dzieci dla rodziców, którzy cenią rzetelną wiedzę podaną bez zbędnych ozdóbek. Łączymy ekspertyzę specjalistów z praktyką codziennego rodzicielstwa – piszemy o tym, co faktycznie działa, nie o tym, co brzmi pięknie w teorii. Żadnych rewolucji ani cudownych metod, tylko sprawdzona wiedza, zdrowy rozsądek i szacunek dla tego, że rodzicielstwo jest wystarczająco trudne bez dodatkowej presji idealności.