Tiamina na co pomaga i kiedy warto po nią sięgnąć?

Tiamina, znana także jako witamina B1 lub aneuryna, to rozpuszczalna w wodzie witamina kluczowa dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Jej główną rolą jest udział jako koenzym w licznych reakcjach metabolicznych związanych z produkcją energii, pracą układu nerwowego, serca oraz procesami antyoksydacyjnymi[1][2][3]. W poniższym artykule szczegółowo opisujemy, na co pomaga tiamina i w jakich sytuacjach warto po nią sięgnąć.

Charakterystyka tiaminy – budowa, formy i rola biologiczna

Tiamina zbudowana jest z połączonych pierścieni tiazolowego i pirymidynowego, a jej cząsteczka występuje w organizmie pod różnymi postaciami: jako wolny kation oraz w formach fosforylowanych, takich jak monofosforan tiaminy (TMP), pirofosforan tiaminy (TDP/TPP – forma aktywna) i trifosforan tiaminy (TTP)[3][7]. Najważniejszą biologicznie postacią witaminy B1 w organizmie jest TPP, który pełni rolę kofaktora w reakcjach metabolicznych zachodzących w mitochondriach komórek[2][3].

Witamina B1 uczestniczy przede wszystkim w metabolizmie glukozy, aminokwasów oraz lipidów. Reguluje także przewodzenie impulsów nerwowych, stymuluje produkcję cząsteczek energii (ATP), wspiera naturalne mechanizmy antyoksydacyjne, a jej obecność jest niezbędna do prawidłowej pracy serca, tarczycy oraz układu odpornościowego[1][2][4][5].

Główne funkcje tiaminy w organizmie

Podstawową funkcją witaminy B1 pozostaje wiążący udział w metabolizmie energetycznym. Tiamina, w aktywnej postaci TPP, jest kluczowa podczas cyklu Krebsa (dekarboksylacja pirogronianu i α-ketoglutaranu), umożliwiając efektywne spalanie węglowodanów i produkcję ATP, co wpływa na sprawność fizyczną, wydolność mięśni i ogólny poziom energii[3][4][7].

Odpowiedni poziom tiaminy reguluje także funkcje układu nerwowego – bierze udział w wytwarzaniu neuroprzekaźników, takich jak acetylocholina i serotonina, istotnych dla komunikacji między neuronami. Dzięki temu witamina B1 wspiera koncentrację, procesy poznawcze i wywiera wpływ na samopoczucie psychiczne[3][4][6].

Nie można pominąć roli tiaminy w funkcjonowaniu serca oraz profilaktyce zmian neurodegeneracyjnych. Uczestniczy ona także w syntezie NADPH, ważnego dla neutralizacji wolnych rodników oraz biosyntezy lipidów, co korzystnie wpływa na stan tkanki nerwowej i komórek serca[1][2][4].

Tiamina – kiedy warto ją suplementować?

Sięgniecie po tiaminę jest zasadne w określonych przypadkach. Przede wszystkim zaleca się jej suplementację w sytuacji niedoborów, które najczęściej objawiają się poprzez zespół chorobowy beri-beri – zarówno postać mokrą (obejmującą zaburzenia pracy serca, powiększenie tego organu, obrzęki, niewydolność serca) jak i suchą (zaburzenia funkcji nerwowych, drętwienie, zmęczenie, problemy z pamięcią)[2][3][7].

Niedobory tiaminy częściej pojawiają się u osób stosujących diety ubogie w węglowodany, intensywnie uprawiających sport, osób starszych, a także osób spożywających nadmiernie alkohol. Alkohol znacząco upośledza wchłanianie i przemiany witaminy B1, co może prowadzić do przewlekłego deficytu[2][3][7].

Aktualne trendy obejmują wykorzystanie tiaminy jako wsparcie w niedoczynności i nadczynności tarczycy, wspomaganie regeneracji nerwów, profilaktykę oraz spowalnianie procesów neurodegeneracyjnych, jak również jako antyoksydant w dietach sportowców[2][4]. Zwiększone zapotrzebowanie na witaminę B1 obserwuje się także przy podwyższonym spożyciu węglowodanów, gdyż metabolizm tej grupy składników odżywczych w największym stopniu zależy od odpowiednio wysokiego poziomu witaminy B1[2][5].

Konsekwencje niedoboru tiaminy i znaczenie dla zdrowia

Brak tiaminy skutkuje poważnymi konsekwencjami, szczególnie dla układu nerwowego oraz serca. Przewlekły niedobór prowadzi do zespołu beri-beri – w postaci mokrej dominuje niewydolność serca, obrzęki i powiększenie serca, natomiast w postaci suchej objawy obejmują neuropatie, mrowienia i osłabienie siły mięśniowej[2][3]. Deficyt witaminy B1 u osób starszych może przyczyniać się również do pogorszenia funkcji poznawczych.

Tiamina zapobiega także gromadzeniu się kwasów w mięśniach (szczególnie podczas intensywnych wysiłków fizycznych) oraz spełnia istotną rolę w mechanizmach odpornościowych, wspierając produkcję białych krwinek oraz działanie hormonów, takich jak insulina i tyroksyna[2][3][5].

Podstawowe informacje praktyczne – dawkowanie, okres półtrwania, bezpieczeństwo

Dzienne zapotrzebowanie na tiaminę zależy głównie od spożycia węglowodanów – jest ono istotnie wyższe u osób stosujących dietę wysokowęglowodanową i prowadzących aktywny tryb życia[5]. Tiamina charakteryzuje się stosunkowo krótkim okresem półtrwania w organizmie, wynoszącym 9 do 18 dni, dlatego jej regularna suplementacja lub dostarczanie z dietą jest niezbędne dla uniknięcia niedoborów[7].

W rzadkich przypadkach nadmiaru tiamina jest wydalana z moczem, co czyni ją względnie bezpieczną w stosowaniu. Jednak jej suplementacja powinna być dostosowana do indywidualnych potrzeb i konsultowana z lekarzem, szczególnie w przypadkach przewlekłych chorób, problemów sercowych czy zaburzeń trawienia[1][2].

Podsumowanie: kiedy warto sięgnąć po tiaminę?

Po tiaminę należy sięgnąć w sytuacjach niedoboru – objawiających się ogólnym osłabieniem, zaburzeniami serca, problemami z układem nerwowym czy w przewlekłym zmęczeniu. Wskazana jest także jej suplementacja w okresach zwiększonego wysiłku fizycznego, przy dietach wysokowęglowodanowych oraz w przypadku schorzeń związanych z pracą układu nerwowego i tarczycy[2][3][4]. Odpowiednie nasycenie organizmu tą witaminą warunkuje prawidłową produkcję energii, sprawność psychiczną i wydolność serca, a także pomaga utrzymać układ immunologiczny w optymalnej kondycji.

Źródła:

1. https://melisa.pl/porady/tiamina-co-wyroznia-witamine-b1/
2. https://auraherbals.pl/blog/tiamina/
3. https://farmacjapraktyczna.pl/opieka-farmaceutyczna/witamina-b1-tiamina-dzialanie-wlasciwosci-skutki-niedoboru
4. https://mybionic.pl/blog/tiamina-co-to-wlasciwosci-dzialanie-wystepowanie
5. https://www.falvit.pl/tiamina-witamina-b1-zrodla-wlasciwosci-normy-i-dzienne-zapotrzebowanie/
6. https://sklep.sfd.pl/blog-1/Witamina_B1_(tiamina)_%E2%80%93_wlasciwosci_dzialanie_funkcje-blog3107.html
7. https://formeds.pl/pages/witamina-b1
8. https://medpak.com.pl/blog/witaminy/tiamina-witamina-b1-wystepowanie-dawkowanie-dzialanie
9. https://vitalea.pl/kroplowki/zabiegi/tiamina-centrum-medyczne/
10. https://www.medonet.pl/zdrowie,tiamina—charakterystyka–zrodla–niedobor–nadmiar,artykul,1726794.html