Witamina D pełni kluczową rolę w organizmie człowieka, odpowiadając m.in. za metabolizm wapnia i fosforu oraz prawidłową pracę układu odpornościowego. Wątpliwości dotyczące tego, jak długo należy suplementować witaminę D, pojawiają się szczególnie w klimacie umiarkowanym, gdzie efektywna synteza skórna jest ograniczona przez wiele miesięcy w roku. Poniżej omówiono wskazania, czas trwania oraz indywidualne rekomendacje dla utrzymania optymalnego poziomu tej witaminy.
Dlaczego witaminę D warto suplementować?
Witamina D, głównie w postaci cholekalcyferolu (D3), syntezowana jest w skórze pod wpływem promieniowania UVB lub dostarczana z pożywienia i suplementów [1][2][3]. Jej podstawowe zadania to wspieranie metabolizmu wapnia i fosforu, co wpływa na zdrowie kości oraz odporność [1][2][6]. Z uwagi na szeroko rozpowszechnione niedobory, suplementacja witaminy D zalecana jest większości populacji zamieszkującej Polskę od października do kwietnia, a w wybranych grupach — przez cały rok [2][4][5].
Kiedy i jak długo suplementować witaminę D?
Najważniejszy czas suplementacji przypada na okres od października do kwietnia, czyli wtedy, gdy ilość słońca nie pozwala na wystarczającą syntezę skórną [2][3]. Zależność ta oznacza, że stali mieszkańcy Polski powinni suplementować witaminę D przez przynajmniej pół roku. Natomiast u seniorów powyżej 65. roku życia, dzieci 1–3 lata, osób unikających słońca oraz posiadających ciemną karnację, zaleca się całoroczną suplementację [2][4][5]. Suplementacja terapeutyczna stosowana jest zwykle przez 1–3 miesiące celem wyrównania poziomu przy stwierdzonych niedoborach [3][6][7].
Jak długo przyjmować witaminę D? Konkrety według wytycznych
Czas przyjmowania witaminy D zależny jest od indywidualnych potrzeb i kilku kluczowych czynników: wieku, masy ciała, ekspozycji na słońce oraz aktualnego poziomu 25(OH)D we krwi [1][4][5]. W profilaktyce u dorosłych rekomenduje się 800–2000 IU/dobę od października do kwietnia, a u osób powyżej 65. roku nawet do 4000 IU dziennie przez cały rok, co wynika ze zmniejszonej zdolności skórnej syntezy [1][4][5]. Najważniejsze jest, by dostosować czas suplementacji do indywidualnych warunków życia i wyników badań laboratoryjnych.
Poziom 25(OH)D należy skontrolować po 6–8 dniach (przy stosowaniu kalcyfediolu) lub po 1–3 miesiącach (klasyczna suplementacja), aby ocenić skuteczność i zasadność dalszego przyjmowania [1][6]. Dłuższa suplementacja jest wskazana osobom nieeksponującym się na słońce, z ciemną karnacją, starszego wieku, z otyłością lub przewlekłymi chorobami zaburzającymi wchłanianie [1][4][5].
Optymalne stężenie i kontrola poziomu witaminy D
Zalecane stężenie 25(OH)D w surowicy mieści się w przedziale 30–50 ng/ml [1][6]. W przypadku wykrycia niedoboru (<30 ng/ml), wdraża się suplementację terapeutyczną: 1500–2000 IU/dobę lub większe dawki czasowe (np. 50 000 IU tygodniowo/miesięcznie) przez okres 1–3 miesięcy, aż do wyrównania poziomu [3][6][7]. Następnie wskazana jest ponowna ocena 25(OH)D, co pozwala zdecydować o kontynuacji lub przerwaniu suplementacji.
Przy systematycznej ekspozycji skóry na słońce w okresie letnim (15–45 min na dobę, bez filtrów na 18–20% powierzchni ciała) można rozważyć przerwę w suplementacji, obserwując własny styl życia i wyniki badań [3][8]. Jednak u większości osób, pełna rezygnacja z przyjmowania witaminy D bywa niewskazana.
Dawki i formy witaminy D – co jest istotne?
Rekomendacje dawek różnią się w zależności od wieku. Dzieci 0–6 miesięcy otrzymują 400 IU, 6–12 miesięcy 400–600 IU, 1–3 lata 600 IU (przez cały rok), 4–10 lat 600–1000 IU (od października do kwietnia), dorośli 1000–2000 IU (też sezonowo), seniorzy 65–75 lat 1000–2000 IU, powyżej 75 lat 2000–4000 IU przez cały rok [1][2][4][5].
Najnowsze zalecenia wskazują też na możliwość stosowania kalcyfediolu (10 µg dziennie) — alternatywy dla klasycznego cholekalcyferolu ze względu na szybsze podniesienie poziomu 25(OH)D [1]. Istotne, by witaminę D przyjmować z posiłkiem zawierającym tłuszcz — poprawia to jej wchłanianie [4][5].
Indywidualizacja suplementacji – kiedy cały rok?
Całoroczna suplementacja jest szczególnie rekomendowana osobom w podeszłym wieku, cierpiącym na choroby przewlekłe utrudniające absorpcję, z ciemną karnacją oraz wszystkim, którzy nie eksponują skóry na słońce w zalecanym zakresie [2][4][5]. Zmiany stylu życia, stosowanie filtrów przeciwsłonecznych, praca w pomieszczeniach czy zanieczyszczenie powietrza dodatkowo zwiększają ryzyko niedoboru.
Długotrwałe stosowanie standardowych dawek witaminy D jest bezpieczne w populacji ogólnej, a przekroczenie zalecanych wartości powinno być monitorowane badaniami laboratoryjnymi [1][4][5].
Podsumowanie – jak długo warto suplementować witaminę D?
Długość suplementacji witaminy D zależy od pory roku, wieku, masy ciała, stanu zdrowia i stylu życia. W warunkach klimatu umiarkowanego (jak Polska) konieczna jest ona minimum przez 6 miesięcy w roku, a u wybranych grup (seniorzy, osoby nieeksponujące się na słońce, dzieci 1–3 lata) — przez cały rok [1][2][4][5]. Terapeutyczna suplementacja przy niedoborach trwa zwykle 1–3 miesiące. Utrzymywanie optymalnego poziomu 25(OH)D pozwala osiągnąć korzyści zdrowotne i zminimalizować ryzyko niedoboru.
Źródła:
- https://melisa.pl/porady/witamina-d-nowe-wytyczne-dotyczace-suplementacji/
- https://www.aptekaolmed.pl/blog/artykul/witamina-d-jak-dziala-kiedy-ja-suplementowac-w-czym-znajduje-sie-witamina-d,77.html
- https://www.medonet.pl/leki-od-a-do-z/witaminy-i-mineraly,w-jakich-miesiacach-brac-witamine-d–czy-trzeba-lykac-caly-rok-,artykul,65885673.html
- https://diag.pl/pacjent/artykuly/suplementacja-witaminy-d-czy-to-konieczne-poznaj-pelne-wytyczne/
- https://www.doz.pl/czytelnia/a12099-Witamina_D_-_wytyczne_suplementacji
- https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.1.3.23.
- https://journals.viamedica.pl/forum_medycyny_rodzinnej/article/download/34726/25367
- http://pacjent.gov.pl/aktualnosc/swiatlo-sloneczne-i-witamina-d
- https://noyopharm.com/suplementacja-witaminy-d-jaka-dzienna-dawke-przyjmowac
- https://www.monz.pl/pdf-176079-98027?filename=Aktualne+zalecenia+w.pdf
AktivKids.pl to portal o rozwoju i zdrowiu dzieci dla rodziców, którzy cenią rzetelną wiedzę podaną bez zbędnych ozdóbek. Łączymy ekspertyzę specjalistów z praktyką codziennego rodzicielstwa – piszemy o tym, co faktycznie działa, nie o tym, co brzmi pięknie w teorii. Żadnych rewolucji ani cudownych metod, tylko sprawdzona wiedza, zdrowy rozsądek i szacunek dla tego, że rodzicielstwo jest wystarczająco trudne bez dodatkowej presji idealności.