W jakim wieku chłopcy zaczynają mówić i co może wpłynąć na rozwój mowy? Odpowiedź na to pytanie jest złożona, jednak najnowsze badania wykazują, że chłopcy na ogół wymawiają pierwsze słowa w wieku około 13-14 miesięcy, czyli nieco później niż dziewczynki. Rozwój mowy może być modyfikowany przez wiele czynników – zarówno biologicznych, jak i środowiskowych – a różnice między płciami są zwykle minimalne i tymczasowe[3][2][1].
W jakim wieku chłopcy zaczynają mówić?
Chłopcy przeważnie wypowiadają pierwsze słowa około 13-14 miesiąca życia, podczas gdy dziewczynki często osiągają ten etap tuż po ukończeniu pierwszego roku życia[3][6]. Nieznaczne opóźnienie rozwoju mowy u chłopców w stosunku do dziewczynek sięga średnio 2 miesięcy, co z perspektywy długoterminowego rozwoju językowego nie ma istotnego znaczenia[2][1]. Umiejętność nabywania nowych wyrazów przebiega podobnie u obu płci i nie wpływa na późniejsze kompetencje komunikacyjne[2].
Warto zaznaczyć, że rozumienie mowy rozwija się w takim samym tempie u chłopców i dziewczynek[2][5]. Zarówno chłopcy, jak i dziewczynki wykazują podobny poziom zrozumienia języka w pierwszych latach życia.
Jak przebiega rozwój mowy u chłopców?
Rozwój mowy u chłopców można podzielić na etapy charakterystyczne dla wszystkich dzieci, a tempo zdobywania kolejnych umiejętności wykazuje indywidualne różnice. W okresie 12–24 miesięcy dziecko zaczyna wypowiadać pierwsze słowa i rozwijać zasób fonetyczny. To wtedy pojawiają się takie wyrazy jak „mama”, „tata” czy inne proste słowa[6]. Do końca drugiego roku życia większość dzieci buduje już pierwsze, proste zdania i zna od 200 do 300 słów[4][7].
W trzecim roku życia występuje dynamiczne rozszerzanie słownictwa – dziecko potrafi wtedy wypowiadać zdania trzy- lub nawet sześciowyrazowe, używając około tysiąca słów[6]. W tym czasie coraz większą rolę odgrywa budowanie logicznych ciągów wypowiedzi oraz poprawne stosowanie form gramatycznych[3].
Szczególną uwagę należy zwrócić na fakt, że chociaż w wieku 6-7 lat dziewczynki wyprzedzają chłopców pod względem poziomu mowy o około rok, to badania wykazały, iż później, między 9. a 11. rokiem życia, chłopcy wypowiadają w klasie więcej słów i zwrotów niż dziewczynki[1]. Oznacza to, że długoterminowe różnice w rozwoju mowy stopniowo się zacierają.
Najważniejsze etapy rozwoju mowy u dzieci
Przebieg nabywania mowy można przedstawić w kilku kluczowych etapach:
- Okres wyrazu (12-24 miesiące): wyłanianie się pierwszych słów, zastępowanie gaworzenia wyrazami i upraszczanie wymowy[6].
- Okres zdania (2-3 rok życia): pojawianie się pierwszych zdań dwuwyrazowych, następnie coraz dłuższych i bardziej złożonych wypowiedzi[6].
- Okres swoistej mowy dziecięcej (3-7 lat): rozwój słownictwa, umiejętność formułowania logicznych i zrozumiałych wypowiedzi, doskonalenie poprawności językowej[3].
Dla chłopców charakterystyczny jest szybszy moment wypowiadania pierwszych zdań w porównaniu z dziewczynkami. Różnice w długości wypowiedzi mogą jednak ujawniać się w późniejszym wieku, zwłaszcza w warunkach szkolnych[6][1].
Czynniki wpływające na rozwój mowy u chłopców
Na rozwój mowy wpływ mają zarówno predyspozycje biologiczne, jak i środowiskowe. Z badań wynika, że czynniki środowiskowe odpowiadają za 60% różnic w kompetencjach językowych między płciami[1]. Wśród istotnych determinant wymienia się ponadto indywidualne predyspozycje dziecka, poziom kontaktu i interakcji z opiekunami oraz czynniki hormonalne[1][3][5].
Badania wykazują, że matki częściej angażują się językowo w komunikację z córkami, co może przekładać się na szybsze tempo przyswajania przez nie nowych słów i struktur gramatycznych. W przypadku chłopców, choć interakcja rodzicielska oraz otoczenie społeczne pozostają krytycznym aspektem stymulującym rozwój, wpływ ten nie różni się w zakresie rozumienia języka[5].
Ważne jest, że zdolność nabywania słownictwa, rozumienia mowy czy budowania wypowiedzi pozostaje bardzo zbliżona u obu płci, a niewielkie różnice pojawiają się głównie w kontekście bardzo wczesnego dzieciństwa[2][4]. Rola hormonów oraz innych cech genetycznych, choć zauważalna, ma mniejsze znaczenie niż jakość środowiska językowego[3][1].
Statystyki i zaburzenia mowy – płeć a ryzyko opóźnień
Pewne zaburzenia komunikacyjne, takie jak jąkanie, pojawiają się trzykrotnie częściej u chłopców niż u dziewczynek[8]. Szacuje się także, że około 90% dzieci z problemami artykulacyjnymi w wieku przedszkolnym może borykać się z nimi również w późniejszym życiu[9]. Badania prowadzone w różnych krajach podkreślają istotę wczesnej diagnozy, niezależnie od płci dziecka[5].
Warto sporządzić ogólny schemat nabywania podstawowych umiejętności językowych:
| Wiek | Umiejętności | Liczba słów |
|---|---|---|
| 6-12 miesięcy | Gaworzenie, pierwsze dźwięki | – |
| 12 miesięcy | Pierwsze słowa | ~50 słów[4] |
| 18 miesięcy | Kilkanaście słów[7] | – |
| 24 miesiące | Pierwsze zdania, równoważniki zdań | 200-300 słów[4][7] |
| 3 rok życia | Zdania 3-6 wyrazowe | ~1000 słów[6] |
Podsumowanie
Chłopcy zaczynają mówić przeciętnie około 13-14 miesiąca życia, nieco później niż dziewczynki, jednak różnica ta nie przekracza zwykle dwóch miesięcy i nie wpływa istotnie na dalszy rozwój kompetencji komunikacyjnych[3][2][1]. Na tempo i jakość rozwoju mowy wpływają przede wszystkim środowisko językowe, zaangażowanie rodziców oraz indywidualne predyspozycje dziecka. Różnice płciowe, choć istnieją, mają nieznaczny charakter i z biegiem lat ulegają zatarciu[1][5][4].
Źródła:
- [1] https://journals.umcs.pl/j/article/viewFile/11334/8813
- [2] https://www.logotorpeda.com/strefa-rodzica/czy-chlopcy-zaczynaja-mowic-pozniej-najpopularniejsze-logopedyczne-mity/
- [3] https://www.aptelia.pl/czytelnia/a656-Kiedy_dziecko_zaczyna_mowic_i_jak_mu_pomoc_w_nabyciu_tej_umiejetnosci
- [4] https://www.centrumtoto.pl/post/rozwoj-mowy-dziecka-od-poczecia-do-ukonczenia-3-roku
- [5] https://zsplesznowola.pl/files/134/czy-chlopcy-zaczynaja-mowic-pozniej.pdf
- [6] https://akademiamadregodziecka.pl/kiedy-dziecko-zaczyna-mowic/
- [7] https://kiedydologopedy.pl/czy-chlopcy-mowia-pozniej/
- [8] https://podyplomie.pl/pediatria/12268,rozwoj-mowy-i-jezyka-monitorowanie-przebiegu-i-zaburzenia
- [9] https://ibe.edu.pl/images/KAPP/DLD_Zaburzenie_rozwoju_jezykowego_u_dzieci_i_mlodziezy.pdf
AktivKids.pl to portal o rozwoju i zdrowiu dzieci dla rodziców, którzy cenią rzetelną wiedzę podaną bez zbędnych ozdóbek. Łączymy ekspertyzę specjalistów z praktyką codziennego rodzicielstwa – piszemy o tym, co faktycznie działa, nie o tym, co brzmi pięknie w teorii. Żadnych rewolucji ani cudownych metod, tylko sprawdzona wiedza, zdrowy rozsądek i szacunek dla tego, że rodzicielstwo jest wystarczająco trudne bez dodatkowej presji idealności.