Testy skórne czy z krwi co wybrać przy diagnozowaniu alergii?

Testy skórne czy z krwi – co wybrać przy diagnozowaniu alergii?

Decyzja, czy stosować testy skórne, czy testy z krwi przy diagnozowaniu alergii, zależy przede wszystkim od rodzaju podejrzewanej alergii, wieku pacjenta, przeciwskazań do wykonania testu oraz oczekiwanej precyzji diagnostyki [1][4][3]. Poniżej przedstawiamy najważniejsze informacje pozwalające zrozumieć, w jakich przypadkach każda z metod jest najbardziej użyteczna.

Definicja i zasada działania testów skórnych

Testy skórne obejmują kilka typów badań polegających na aplikacji alergenów na lub do skóry oraz ocenie miejscowej reakcji immunologicznej. Do podstawowych rodzajów należą testy punktowe (prick), testy płatkowe i testy śródskórne [3][4]. Testy te wykrywają reakcje IgE-zależne poprzez obserwację bąbla i rumienia pojawiających się w odpowiedzi na kontakt alergenu z komórkami tucznymi skóry [3][6]. Są szczególnie skuteczne w przypadku diagnostyki alergii wziewnych i kontaktowych, natomiast testy śródskórne mają zastosowanie przy diagnostyce uczuleń na jad owadów i leki [3].

Przed wykonaniem testów skórnych konieczne jest odstawienie leków przeciwhistaminowych na minimum 7 dni, a także brak aktywnych zmian skórnych w miejscu badania [3][4]. Ocenę wyniku przeprowadza się wizualnie na podstawie wielkości powstałego bąbla/rumienia, co czyni tę metodę subiektywną i uzależnioną od doświadczenia diagnosty [6].

Charakterystyka i zastosowanie testów z krwi

Testy z krwi polegają na ilościowym oznaczeniu poziomu swoistych przeciwciał klasy IgE przeciwko określonym alergenom w surowicy pacjenta. Obejmują zarówno klasyczne panele wieloalergenowe, jak i testy molekularne (komponentowe), które pozwalają na identyfikację przeciwciał wobec pojedynczych cząstek białkowych danego alergenu [5][1].

Przewagą testów serologicznych jest możliwość wykonania ich w warunkach, w których testy skórne są niewskazane — np. podczas przyjmowania leków przeciwhistaminowych, w przypadku rozległych zmian skórnych oraz u osób z ryzykiem wystąpienia ciężkich reakcji alergicznych [4][5]. Testy z krwi są również rekomendowane u niemowląt i małych dzieci, u których skóra może reagować nadmiernie lub gdy techniczne wykonanie testów skórnych jest utrudnione [9].

Nowoczesna diagnostyka molekularna w alergologii

Dynamicznie rozwijającym się podejściem są testy molekularne (component-resolved diagnostics, CRD) pozwalające na oznaczenie przeciwciał anty-IgE wobec konkretnych, rekombinowanych białek alergennych [1][5]. Metoda ta umożliwia prognozowanie ryzyka ciężkich reakcji (np. anafilaksji) i lepsze dopasowanie immunoterapii alergenowej, a także rozróżnienie sensytyzacji klinicznie istotnej od reakcji krzyżowych [5].

Multiplexowe panele diagnostyczne pozwalają na oznaczenie obecności swoistych przeciwciał IgE wobec wielu alergenów z jednej próbki krwi, co czyni tę diagnostykę szczególnie atrakcyjną w złożonych przypadkach alergologicznych [2][5]. Nowoczesne testy z krwi coraz częściej stanowią uzupełnienie lub alternatywę dla klasycznych testów skórnych, zwłaszcza gdy potrzebna jest szczegółowa ocena molekularna [1].

Zasady wyboru właściwej metody diagnozy

Wybór testów skórnych lub testów z krwi zawsze powinien być oparty o dokładny wywiad kliniczny, kontekst objawów i indywidualne przeciwwskazania [4][3]. Testy skórne cechuje wysoka czułość w diagnostyce alergii wziewnych i kontaktowych, natomiast testy z krwi – przede wszystkim molekularne – zapewniają wyższą specyficzność oraz umożliwiają dokładniejsze prognozowanie ryzyka reakcji krzyżowych [3][1].

W przypadku podejrzenia alergii pokarmowych, kontroli przebiegu immunoterapii, wieku poniżej 3–5 lat, niemożności odstawienia leków antyhistaminowych czy obecności schorzeń skóry istotnie przeważają argumenty za diagnostyką z krwi [4][9][5]. Obie metody wskazane są jednak tylko w kontekście korelacji z objawami – dodatni wynik testu wskazuje na sensytyzację, niekoniecznie zaś na kliniczną alergię [7].

Czułość, specyficzność i bezpieczeństwo badań

Czułość testów skórnych dla najczęstszych alergenów wziewnych pozostaje na bardzo wysokim poziomie, podczas gdy nowoczesne testy z krwi (szczególnie molekularne) gwarantują wysoką specyficzność i pomagają zminimalizować niepotrzebną eliminację pokarmów lub reakcji krzyżowych [3][1][5]. Testy serologiczne są też całkowicie bezpieczne dla pacjenta, ponieważ nie niosą ryzyka wywołania reakcji miejscowej lub ogólnoustrojowej [5].

Ponadto, jedynym warunkiem wykonania testów z krwi jest zwykłe pobranie próbki. Testy skórne mogą być przeciwwskazane u pacjentów z aktywnymi zmianami skórnymi lub podczas aktywnych infekcji [3][4].

Integracja obu metod w nowoczesnej alergologii

Aktualne zalecenia wskazują, że diagnostyka alergii powinna obejmować zarówno testy skórne, jak i serologiczne, z uwzględnieniem dokładnego wywiadu klinicznego oraz – w razie potrzeby – przeprowadzenia prób prowokacyjnych [4][6]. Żaden pojedynczy test nie jest rozstrzygający — pełna interpretacja wymaga zintegrowanego podejścia i indywidualnego dopasowania do potrzeb pacjenta [7].

Podsumowanie – co wybrać?

Testy skórne są zalecane jako narzędzie pierwszego wyboru do szybkiej diagnostyki alergii wziewnych i kontaktowych u pacjentów bez istotnych przeciwwskazań [3][4]. Testy z krwi, a zwłaszcza testy molekularne i panele wieloalergenowe, oferują większy zakres zastosowań, wygodę oraz wyższą precyzję tam, gdzie testy skórne są niemożliwe lub niewskazane [1][5]. Optymalnym rozwiązaniem pozostaje wybór indywidualny, oparty na analizie kontekstu klinicznego, oczekiwań pacjenta i dostępności poszczególnych metod diagnostycznych [4][3].

---

Źródła:

1. https://www.testdna.pl/alergia/testy-alergiczne-z-krwi-czy-testy-skorne/
2. https://gemini.pl/poradnik/artykul/testy-skorne-a-badanie-przeciwcial-przy-badaniu-na-alergie-jakie-sa-roznice/
3. https://dimedic.eu/pl/wiedza/testy-alergiczne-z-krwi-platkowe-czy-wziewne-rodzaje
4. https://lekarzebezkolejki.pl/blog/rodzaje-testow-alergicznych-jaki-test-na-alergie-wykonac/w-3578
5. https://www.medistore.com.pl/a/zdrowie/testy-alergiczne
6. https://diagnosis.pl/rodzaje-testow-alergicznych
7. https://www.mp.pl/pacjent/alergie/lista/112197,jaka-jest-zaleznosc-miedzy-testami-skornymi-a-oznaczeniem-miana-swoistych-przeciwcial-ige-w-surowicy-krwi
8. https://www.youtube.com/watch?v=C4IYS8XG_rg
9. https://diag.pl/pacjent/artykuly/diagnostyka-serologiczna-alergii-najmlodszych/