Testy alergiczne z krwi (testy serologiczne) dostarczają precyzyjnych danych o obecności przeciwciał klasy IgE, jednak interpretacja wyniku wymaga uwzględnienia stanu klinicznego pacjenta oraz ustalonych norm laboratoryjnych [4][5]. Poniżej wyjaśniamy, jak krok po kroku odczytać wyniki testów alergicznych z krwi, by stanowiły wartościowe narzędzie diagnostyczne.
Na czym polegają testy alergiczne z krwi?
Testy alergiczne z krwi polegają na pobraniu niewielkiej ilości krwi żylnej, a następnie oznaczeniu w surowicy stężenia swoistych przeciwciał IgE skierowanych przeciwko określonym alergenom [5]. Ich obecność pozwala na rozpoznanie uczulenia, jednak nie zawsze jest dowodem rozwoju klinicznej alergii [4].
Badania serologiczne najczęściej są wskazane w diagnostyce alergii pokarmowych, a także u osób z wysokim ryzykiem reakcji anafilaktycznej podczas testów skórnych [3].
Jak prezentowane są wyniki testów IgE?
Wyniki testów alergicznych z krwi prezentowane są w jednostkach międzynarodowych IU/ml lub UI/ml oraz jako wyniki skategoryzowane według klas (od 0 do 6) [4][7]. Każda klasa odpowiada określonemu zakresowi stężenia przeciwciał i wiąże się z różnym stopniem ryzyka wystąpienia objawów alergii [1][6].
Wynik poniżej 0,35 UI/ml kwalifikuje się jako klasa „0”, oznaczająca brak lub znikome stężenie swoistych przeciwciał IgE [4]. Wysokość stężenia mierzy się precyzyjnie – 1 jednostka międzynarodowa (IU) to 2,4 ng przeciwciała [4].
Kryteria norm i interpretacja w odniesieniu do wieku
Prawidłowe stężenie całkowitego IgE różni się w zależności od wieku pacjenta. Dla noworodków norma wynosi 5–10 j./ml, dzieci w wieku 7–10 lat mają wartości około 300 j./ml, natomiast u dorosłych przyjmuje się poziom 100 j./ml jako granicę górną normy [3].
Klasyfikacja wyników na kategorie 0–6 (a czasem 0–5) pozwala szybciej identyfikować potencjalne uczulenie. Niskie klasy (0–1) często nie występują z objawami, klasy pośrednie (2–4) oznaczają rosnące stężenia z coraz wyraźniejszymi objawami, natomiast klasy wysokie (5–6) – prawie zawsze manifestują się kliniczną alergią [7].
Znaczenie wyniku – konieczność analizy klinicznej
Wynik testu serologicznego trzeba każdorazowo analizować w kontekście objawów. Pojawienie się przeciwciał IgE specyficznych dla alergenu bez klinicznych objawów alergii nie stanowi jeszcze podstawy do rozpoznania choroby alergicznej [6].
Aż 10–15% populacji ogólnej może uzyskać wyniki fałszywie dodatnie – oznacza to, że mimo obecności przeciwciał nie występują żadne objawy alergiczne [4]. Tylko wyraźna korelacja pomiędzy podwyższonym wynikiem a objawami świadczy o rzeczywistej alergii [1][2].
Skala klas przeciwciał i korelacja z objawami
Podział na klasy umożliwia prostą ocenę ryzyka alergii:
- Klasa 0–1: niskie stężenie, zwykle bez objawów klinicznych [7]
- Klasa 2–4: narastające stężenie, coraz większe prawdopodobieństwo i intensywność objawów [7]
- Klasa 5–6: wysokie wartości, zwykle zawsze obecne objawy alergiczne [7]
Im wyższa klasa przeciwciał, tym bardziej prawdopodobne są silniejsze reakcje alergiczne po kontakcie z konkretnym alergenem [1][6].
Procedura interpretacji: kroki analizy wyniku
Proces interpretacji opiera się na kilku etapach:
- Pobranie próbki krwi żylnej [5]
- Ocena obecności i stężenia swoistych przeciwciał IgE
- Porównanie wyniku z przyjętymi normami dla danej grupy wiekowej [3][4]
- Zastosowanie odpowiedniej klasyfikacji (np. skala CAP FEIA: klasy 0–5)[4]
- Ocena wyniku w zestawieniu z wywiadem klinicznym i objawami zgłaszanymi przez pacjenta [1][2]
Finalnie o rozpoznaniu alergii decyduje lekarz po całościowej analizie laboratoryjnej i ocenie stanu klinicznego. Potwierdzenie obecności swoistych przeciwciał IgE bez objawów wymaga dalszej obserwacji [6].
Znaczenie diagnostyki molekularnej
Nowoczesne testy alergiczne umożliwiają precyzyjne określenie, na które komponenty danego alergenu pacjent jest uczulony. Pozwala to na bardziej skuteczne planowanie potencjalnego odczulania oraz ocenę ryzyka ciężkich reakcji alergicznych [5]. Zidentyfikowanie tzw. alergenów głównych, powodujących alergię u większości populacji pacjentów, ułatwia podjęcie decyzji terapeutycznych [1].
O czym warto pamiętać analizując wyniki
Interpretacja wyników testów alergicznych z krwi nigdy nie powinna opierać się jedynie na liczbach. Zawsze konieczne jest zestawienie ich z aktualnymi objawami oraz indywidualną sytuacją zdrowotną pacjenta [2][6].
Obecność przeciwciał IgE może być sygnałem uczulenia, ale nie jest równoznaczna z rozpoznaniem choroby. Wyniki fałszywie dodatnie zdarzają się stosunkowo często, dlatego stan pacjenta powinien być stale monitorowany [4].
Podsumowanie
Prawidłowe odczytanie wyników testów alergicznych z krwi wymaga uwzględnienia klasy wskazanej w wyniku (0–6), wartości jednostek międzynarodowych, norm dla wieku oraz ścisłej korelacji z objawami klinicznymi. Jedynie analiza w pełnym kontekście medycznym pozwala na postawienie wartościowej diagnozy [4][1][6].
Źródła:
- [1] https://laboratorium.info.pl/alergie/wynik-i-interpretacja/
- [2] https://www.adamed.expert/pacjent/badania/profil-alergiczny-badania-biochemiczne-krwi-a-uczulenia
- [3] https://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/alergie/alergiczne-testy-z-krwi-wskazania-przebieg-wyniki-aa-QzZa-AQpG-wa11.html
- [4] https://www.mp.pl/pacjent/alergie/lista/78963,zasady-interpretacji-badan-alergicznych-z-surowicy
- [5] https://www.testdna.pl/testy-alergiczne-z-krwi-skuteczne-wytypowanie-alergenow/
- [6] https://www.youtube.com/watch?v=2jp4X7Dcy9Y
- [7] https://www.medistore.com.pl/a/zdrowie/testy-alergiczne
AktivKids.pl to portal o rozwoju i zdrowiu dzieci dla rodziców, którzy cenią rzetelną wiedzę podaną bez zbędnych ozdóbek. Łączymy ekspertyzę specjalistów z praktyką codziennego rodzicielstwa – piszemy o tym, co faktycznie działa, nie o tym, co brzmi pięknie w teorii. Żadnych rewolucji ani cudownych metod, tylko sprawdzona wiedza, zdrowy rozsądek i szacunek dla tego, że rodzicielstwo jest wystarczająco trudne bez dodatkowej presji idealności.