Pierwsze słowa dziecka najczęściej brzmią „mama” lub „tata”, co potwierdzają dane z 33 krajów, gdzie „mama” wygrywa w 12 państwach, a „tata” w 7 [1]. W Polsce dominują „mama”, „tata” oraz „babcia” [1]. Zwykle pierwsze słowa pojawiają się między 12 a 18 miesiącem życia [2].

Jakie pierwsze słowa dziecka pojawiają się najczęściej?

Globalnie najpopularniejsze są „mama” i „tata”. „Mama” to słowo numer jeden w 12 z 33 analizowanych krajów, a „tata” prowadzi w 7 krajach [1]. W Polsce najczęściej padają „mama”, „tata” i „babcia” [1].

W części państw pierwszym faworytem nie są słowa określające rodziców. W Australii wskazano „dżem”, w Izraelu „samochód”, a w Grecji „babcia” [1].

Kiedy pojawiają się pierwsze słowa?

Najczęściej między 12 a 18 miesiącem życia [2]. Około 25 procent maluchów do pierwszych urodzin nie wypowiada żadnego „prawdziwego” słowa, co mieści się w normie rozwojowej [2].

Około 12 miesiąca dziecko zwykle potrafi już powtórzyć pierwsze słowa ze zrozumieniem, zwłaszcza „mama”, „tata” i „baba” [6]. W tym czasie często pojawiają się także poprawnie użyte wyrazy „mama”, „tata”, „papa” lub „nie” [5][6]. Przekształcanie gaworzenia w świadomie wypowiadane słowa rozciąga się od 9 do 18 miesiąca [4].

Jak przebiega rozwój mowy przed i po pierwszych słowach?

Około 2 miesiąca życia pojawiają się proste dźwięki typu „a-a-a” czy „oo-oo-oo” [3]. W 3 miesiącu słyszalne jest gruchanie i wczesne gaworzenie [3]. W 4 i 5 miesiącu dziecko próbuje naśladować proste odgłosy jak „brr”, „prr”, „mmm” i wypowiada pierwsze sylaby [5].

Między 6 a 8 miesiącem niemowlę intensywnie gaworzy, powtarza sylaby w rodzaju „da-da” i zaczyna rozumieć znaczenie pojedynczych słów [5]. Około 12 miesiąca pada zwykle pierwsze poprawnie użyte słowo [5][6]. Po 12 miesiącu zaczyna się okres wyrazu, kiedy dziecko łączy głoski w wyrazy i podejmuje próby budowania bardzo prostych zdań [6].

Co wpływa na to, które słowa będą pierwsze?

Wybór ułatwia artykulacja. Najłatwiejsze są spółgłoski „m”, „b” i „p”, dlatego „mama” pojawia się często i wcześnie [2]. Dzieci naturalnie preferują słowa z samogłoską „a”, która jest mniej wymagająca artykulacyjnie niż „o” czy „i” [2].

Znaczenie ma również ekspozycja. Dziecko może wielokrotnie powtarzać sylaby „ma-ma” bez pełnej intencjonalności, bo często je słyszy [2]. Codzienne narracje rodziców wpływają na rozwój mowy i utrwalają znane brzmienia [2]. Głoska „d” bywa przyswajana wcześniej niż „m”, dlatego niekiedy „daj” pojawia się przed „mama” [4].

Ile słów mówi zwykle półtoraroczne dziecko?

Półtoraroczne dziecko często ma w zasobie około 50 słów [5]. Na tym etapie chętnie wskazuje palcem i świadomie nazywa obiekty w otoczeniu, co jest typowym krokiem w rozwoju komunikacji [2].

Czy pierwsze słowa świadczą o uczuciach lub inteligencji?

Nie. Pierwsze słowa dziecka to zwykle formy najłatwiejsze artykulacyjnie, a nie miara preferencji uczuciowych czy inteligencji. Nie należy wyciągać z nich takich wniosków [2].

Jakie pierwsze słowa dominują w Polsce?

Najczęściej padają „mama”, „tata” i „babcia” [1]. Dane z zestawień wskazują także listę najpopularniejszych wyrazów wypowiadanych przez najmłodszych w Polsce [4].

1. Pies [4]
2. Kot [4]
3. Daj [4]
4. Dzidzia [4]
5. Piłka [4]
6. Kaczka [4]
7. Miś [4]
8. Mleko [4]
9. Babcia [4]
10. Jeszcze [4]

Skąd biorą się różnice między krajami?

Na listach faworytów pojawiają się wyrazy inne niż „mama” i „tata”. Dla Australii wskazano „dżem”, dla Izraela „samochód”, a dla Grecji „babcia” [1]. Różnice odzwierciedlają lokalne uwarunkowania językowe i częstotliwość ekspozycji na konkretne słowa [1][2].

Podsumowanie

Pierwsze słowa dziecka najczęściej brzmią „mama” i „tata”, pojawiają się zwykle między 12 a 18 miesiącem życia, a przed ich wystąpieniem dziecko przechodzi przewidywalne etapy gaworzenia [1][2][3][4][5][6]. W Polsce dominują „mama”, „tata”, „babcia”, a około 18 miesiąca zasób słownictwa często sięga 50 wyrazów [1][5]. Brak słowa do pierwszych urodzin zdarza się u 25 procent dzieci i mieści się w normie [2]. Wczesne formy nie świadczą o uczuciach ani o inteligencji, są raczej efektem łatwości wymowy i częstej ekspozycji [2].

Źródła:

• [1] https://www.mjakmama24.pl/maluch/rozwoj/najpopularniejsze-i-najmniej-popularne-pierwsze-slowa-dzieci-na-swiecie-aa-huK8-bXUq-H6rH.html
• [2] https://niebieskiepudelko.pl/pierwsze-slowo-dziecka/
• [3] https://www.pampers.pl/dziecko-uczace-sie-chodzic/rozwoj/artykul/kiedy-dzieci-wypowiadaja-swoje-pierwsze-slowa
• [4] https://www.philips.pl/c-e/blog/matka-i-dziecko/rozwoj/10-najczesciej-wypowiadanych-pierwszych-slow.html
• [5] https://www.zdrowystartwprzyszlosc.pl/pierwsze-slowo-kiedy-dziecko-powinno-zaczac-mowic
• [6] https://dziecko.medonet.pl/maluch/rozwoj-malucha/kiedy-dziecko-zaczyna-mowic-pierwsze-slowa-malucha/k33wn4b